هرزگرد در خودروهای پژو پارس به صورت قطعه ای بین مسیر تسمه ها قرار می گیرد تا تسمه را در مسیر صحیح هدایت کند. وظیفه اصلی آن فقط «چرخیدن» نیست؛ مهم تر این است که با ایجاد تکیه گاه درست، حرکت تسمه را یکنواخت نگه دارد و از لغزش یا انحراف تسمه جلوگیری کند.
وقتی هرزگرد درست کار می کند، تسمه روی سطوح مناسب می نشیند و اصطکاک غیرعادی کمتر می شود. همین موضوع در عمل باعث کاهش صداهای هشداردهنده، کم شدن سایش موضعی و محافظت از سایر قطعاتی می شود که در یک خط با تسمه درگیر هستند. در پژو پارس LX، وجود هرزگرد درست و هم راستا برای سلامت مسیر تسمه حیاتی است.
از نظر فنی، هرزگرد یک قرقره هدایت کننده است که به واسطه یاتاقان یا مکانیزم داخلی خود، تسمه را همراهی می کند و تماس تسمه را در نقطه و زاویه درست نگه می دارد. اگر هرزگرد معیوب شود، الگوی تماس تسمه تغییر می کند و ممکن است تسمه دچار لرزش، کشیدگی نامتوازن یا ساییدگی های غیرعادی شود.
ارتباط آن با خودرو به شکل غیرمستقیم اما واقعی است: هرزگرد بد، باعث بدتر شدن شرایط کار تسمه می شود و این یعنی افزایش احتمال ایجاد صدا، داغ شدن موضعی به دلیل اصطکاک بیشتر و در نهایت فرسودگی زودترِ تسمه و قطعات هم خط. بنابراین در تعمیرگاه، عیب یابی معمولاً با نگاه به سلامت چرخش هرزگرد، وضعیت تماس تسمه و نبودن انحراف مسیر آغاز می شود؛ نه با حدس درباره بخش های دیگر.
نشانه های خرابی هرزگرد معمولا از خودِ قطعه قابل مشاهده است. صدای سوت، قل قل یا جیرجیر هنگام روشن شدن موتور یا در زمان بالا و پایین رفتن دور، غالبا به مشکل در چرخش یاتاقان یا تماس ناصحیح تسمه اشاره دارد. همچنین اگر روی سطح تماس تسمه رگه های براق و لهیدگی، لبه برداشتن یا ساییدگی یک طرفه دیده شود، می تواند ناشی از تغییر هم راستایی به علت لق شدن یا تاب برداشتن هرزگرد باشد.
علت قطعی را باید از نشانه جدا کرد. لرزش تسمه یا انحراف مسیر ممکن است از لق بودن محور هرزگرد، خراب شدن یاتاقان یا حتی شل بودن اتصال هرزگرد به جای نصب باشد. در مقابل، خرابی خود تسمه همیشه به معنی خرابی هرزگرد نیست؛ بنابراین اگر صرفا بریدگی یا ترک در تسمه دارید، بدون بررسی هرزگرد و وضعیت رول شدن آن، نتیجه گیری نکنید.
پیش از خرید یا تعویض، بهترین کار این است که هرزگرد جدا از تسمه با رعایت ایمنی بررسی شود. با موتور خاموش، با دست چرخش هرزگرد را حس کنید: باید حرکت نرم و یکنواخت باشد و گیرکردن، سفتی موضعی یا لق بودن محور مشاهده نشود. سپس به وضعیت مسیر تسمه دقت کنید؛ اگر تسمه در طول کار به یک سمت نزدیک تر یا دورتر از لبه هرزگرد می رود، احتمال انحراف یا خراب بودن هم راستایی مطرح می شود.
خطاهای رایج تشخیص این است که فقط به ظاهر تسمه نگاه شود و بدون چک کردن هرزگرد نتیجه بگیرند. خطای دیگر این است که یاتاقان با وجود صدای کم هنوز قابل تشخیص نیست و تا وقتی لرزش شدید یا ساییدگی گسترده رخ ندهد تعویض انجام نمی شود. در تشخیص درست، هم صدا، هم کیفیت چرخش، هم الگوی سایش تسمه باید هم زمان بررسی شوند.
برای تطبیق نمونه جدید با قطعه قبلی، ابتدا فرم بدنه و قطر ناحیه تماس تسمه را بررسی کنید. اگر هرزگرد قبلی شیار یا سطح تماس مشخصی دارد، باید در نمونه جدید نیز همان الگو وجود داشته باشد تا تسمه روی همان مسیر بنشیند. همچنین محل اتصال هرزگرد به موتور را از نظر شکل پیچ یا نوع نشیمن مقایسه کنید؛ تفاوت در محل نشیمن می تواند باعث کجی و انحراف تسمه شود.
بعد، سمت قرارگیری و جهت قرارگیری را چک کنید. در برخی مجموعه ها، یاتاقان و نوع ساخت بدنه طوری است که با مونتاژ اشتباه، هم راستایی به هم می خورد. بنابراین قبل از بستن نهایی، مسیر تسمه را بصری دنبال کنید و مطمئن شوید در خط صحیح قرار می گیرد و با لبه های قطعات دیگر تماس ندارد.
در هنگام نصب، قطعه باید دقیق روی جای خود بنشیند و اتصال ها بدون وارد کردن فشار جانبی یا کج شدن سوار شوند. تسمه را بعد از نصب، یک بار با دقت چک کنید که هم سطح و هم خط است و هیچ گونه تماس نامطلوب با کناره ها رخ نمی دهد. اگر در هنگام نصب احساس می شود قطعه درست روی نشیمن نمی نشیند یا خط تسمه ناهمگن می شود، ادامه کار را بدون اصلاح متوقف کنید و به متخصص مراجعه کنید.
هم زمان با تعویض هرزگرد، بهتر است وضعیت قرارگیری و کشش تسمه هم بررسی شود تا علت اصلی مشکل دوباره تکرار نشود. نصب صحیح، تنها بستن پیچ نیست؛ باید نتیجه نهایی یعنی مسیر درست و چرخش روان قطعه نیز برقرار شود.
هرزگرد قطعه سرویس دوره ای سبک محسوب نمی شود و معمولا با باز شدن مجموعه برای سرویس برنامه ای، نگهداری خاصی ندارد؛ نشانه خرابی مانند گیرکردن، صدا یا ساییدگی تسمه معمولاً به معنی پایان عمر مفید یاتاقان است و تعویض راه حل اصلی خواهد بود. با این حال، نگهداری قابل انجام این است که مسیر تسمه و کیفیت چرخش هرزگرد به صورت چشمی و عملکردی در بازدیدهای دوره ای چک شود.
در صورت تمیزکاری، از روش هایی استفاده کنید که به سطح تماس تسمه و بخش های اطراف آسیب نزنند. هرگونه نشتی روغن یا آلودگی شدید که به محل تماس تسمه و هرزگرد می رسد می تواند باعث لغزش یا سایش زودتر شود؛ بنابراین تمیز بودن مسیر و نبودن عوامل خارجی روی قطعات هم خط مهم است.
اگر الگوی سایش تسمه یک طرفه یا همراه با انحراف مسیر باشد و هم زمان هرزگرد با دست چرخش نرم نداشته باشد یا صدا تولید کند، احتمال خرابی هرزگرد بیشتر است. صرفا ترک یا کهنگی تسمه بدون بررسی چرخش هرزگرد کافی نیست.
شنیدن صداهای جیرجیر/سوت از ناحیه تسمه و مشاهده لرزش ریز یا ساییدگی غیرعادی روی لبه های تسمه از نشانه های رایج هستند. اگر پس از مدتی تسمه روی یک سمت دچار خوردگی شود، باید هم راستایی هرزگرد بررسی شود.
در صورتی که تسمه از نظر وضعیت ظاهری سالم باشد و بعد از نصب هرزگرد جدید هم مسیر درست و هم صدای غیرعادی کاهش پیدا کند، ممکن است ادامه کار منطقی باشد. اما اگر تسمه دچار سایش شدید، لهیدگی یا بریدگی شده باشد، معمولا نگه داشتن آن ریسک تکرار مشکل را بالا می برد.
فرم ناحیه تماس، کیفیت و روانی چرخش، نوع اتصال به محل نصب و هم راستایی ظاهری قطعه با مسیر تسمه مهم ترین موارد است. اگر قطعه با قطعه قبلی از نظر شکل اتصال یا هندسه نشیمن متفاوت باشد، احتمال ایجاد انحراف وجود دارد.
وقتی صدای واضح از ناحیه هرزگرد می شنوید، یا تسمه سریع تر از معمول دچار سایش می شود، یا احساس لق شدن در محور قطعه وجود دارد. در این شرایط تعویق می تواند باعث فرسایش بیشتر تسمه و افزایش احتمال آسیب های وابسته به خط تسمه شود.
دیدگاه کاربران
برای ثبت نظر، لازم است ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید. اگر این محصول را قبلا از ماشینت خریده باشید، نظر شما به عنوان مالک محصول ثبت خواهد شد.
افزودن نظر جدید